Siyah Beyaz Düşünme Nedir? – Her Şey Ya Tam Ya Hiç mi?
Hayat bazen gerçekten de bir sinema filmi gibi! Ama o filmde, ana karakter sen oluyorsun. Evet, ben! İzmir’de, kahvemi elime alıp sabah işe giderken kendi dünyamda birer filozof gibi düşüncelerimle boğuluyorum. Sonra bir bakıyorum, “Siyah beyaz düşünme” nedir diye düşünüyormuşum. Herkes bana bakıyor ve ben bir anda “Bunu yazmalıyım!” diye içimden bağırıyorum.
Beni tanıyanlar bilir, çoğunlukla arkadaş grubumuzda esprili, takılmayı seven biriyimdir. Ama işin garibi, o aynı kafada takılmaları yaparken beynim bir yandan aşırı derinlere dalar. O kadar derin ki, bazen ne kadar basit bir soruya cevap vereceğimizi düşünmek için 3 saat harcayabiliyorum. Mesela “Siyah beyaz düşünme nedir?” sorusuna gelince, o kadar çok katman var ki!
Siyah Beyaz Düşünmenin Tanımı
Siyah beyaz düşünme, hayatı bir çizgi film gibi ya hep ya hiç olarak görme eğilimidir. Yani, ya tamamen doğru ya da tamamen yanlış. Bu tarz bir düşünme, insanın olaylara ya da insanlara objektif ve dengeli bir şekilde bakamamasına sebep olabilir. Her şeyin ya sadece “iyi” ya da “kötü” olmasına takılmak, insanı daha da karmaşık bir hale sokar.
Ve ben, bu düşünme tarzına sahip olabilen biri olarak, bazen birinin “Çok dikkatli ol, Siyah beyaz düşünme!” dediğini duyuyorum. Ama… nasıl diyeyim, bazen de gerçekten her şey bu kadar net oluyor gibi hissediyorum. Ya her şey yolunda ya da işte her şey kötü. Peki, gerçekten her şey o kadar basit mi?
Günlük Hayattan Siyah Beyaz Düşünme Örnekleri
Bir gün, bir arkadaşım bana şöyle dedi: “Abi, şunu yapar mısın, çok basit bir şey.” Hemen içimdeki “beyin hücreleri” devreye girdi: “Bu kadar basit mi? Hangi açıdan basit?” Tüm vücudum alarm veriyor, bir an düşündüm: “Hadi ama, beynim fazla çalışıyor! O kadar değil!”
İç Sesim:
“Yani, bak, ‘basit’ dediği şey aslında hiç de basit değil. Her şeyin bir alt metni var! Öyle söylemiş olabilir ama, belki de başka bir şey demek istiyor!”
Ama arkadaşım gayet rahat: “Hadi be, 5 dakikalık iş.”
Ve ben, 5 dakikada bile çözülemeyecek bir sorunun içindeyim.
Bir de şu “beyaz” ve “siyah” bakış açısını ele alalım. Her şey ya bir başarı, ya da tam bir felaket! Hadi bakalım. İşte o an o kadar rahat hissediyorum ki, her iş ya mükemmel olacak, ya da tek bir tıkla her şey çökecek. Tabii ki, her şey bir anda çökse de, o anki hisle yaşamaya devam ediyorum.
Kısa Diyalog:
“Sen hâlâ ‘beyaz’ düşünüyorsun, öyle mi?”
“Hayır, ya siyah ya da beyaz, başka bir renk yok.”
Siyah Beyaz Düşünme Hataları
Siyah beyaz düşünmek, çoğu zaman büyük yanlışlara yol açabilir. Düşünsenize, her insanı ya iyi ya da kötü olarak etiketlemek ne kadar adil olabilir ki? Ben, bazen bir insana aşırı idealize ettiğim için, sonra ondan hayal kırıklığına uğrayabiliyorum. Bu, bana sürekli olarak “Acaba gerçekten doğru mu düşünüyorum?” diye sorgulamalar yaptırıyor.
Ama içimdeki ses, hep orada. Siyah beyaz düşünme biçimi, bir nevi kolaylık sunuyor. Eğer her şey bir uçta ya da diğer uçta olursa, kafamın karışması engelleniyor. Fakat gerçek dünyada, işler genellikle gri bölgelerde gizlidir. O gri alanları görmek, biz “siyah beyaz” düşünenler için biraz zor olabilir.
Bir de şu var: “İyi bir karar verdim!” dediğimde, kafamda hemen tüm alternatifler dönmeye başlıyor. “Ya bu aslında kötü bir karar olursa?” diye düşündükçe, bu siyah beyaz düşünce beni neredeyse bir zihinsel yıkıma götürüyor. “Hadi ya! İyi bir karar verdim, tamam!” diyorum ama bir yandan da içimdeki gri bölgeyi bir türlü görmüyorum.
Siyah Beyaz Düşünmenin Getirdiği Komik Durumlar
Bazen o kadar “beyaz” düşünüyorum ki, hayat bana biraz daha renkli şeyler sunmaya çalışıyor ama ben onu “siyah” görüyorum. Örneğin, hafta sonu arkadaşlarımın biri bana şöyle dedi: “Abi, hafta sonu yemeğe çıkalım, moral yapalım.” Ne kadar tatlı bir öneri! Ama hemen iç sesim devreye giriyor: “Hafta sonu dışarı çıkmak mı? Peki ya trafik?” Yani bir yandan rahatlayacağım diye, kafamda 18 farklı olasılık arasında sıkışıp kalıyorum. O sırada arkadaşım da “O kadar da takma ya!” diyor ama ben yine de ne yapacağımı bilemiyorum.
İç Sesim:
“Yani, dışarı çıkmasam ne olur ki? Hem rahatlayacakmışım! Renkli düşünmeliyim ama, şu an çok gri düşünüyorum…”
Siyah Beyaz Düşünme ve Çözüm
Sonuç olarak, siyah beyaz düşünmek aslında hayatı çok daha karmaşık hale getirebilir. Evet, bazen her şeyin ya iyi ya da kötü olduğunu düşünmek çok kolay. Ama unutmamalıyız ki, yaşamda çoğu şey gri tonlarda ve bu gri alanları görmek, daha sağlıklı ve dengeli bir düşünme tarzı geliştirmemize yardımcı olabilir.
Eğer sen de tıpkı benim gibi, her şeyin ya siyah ya da beyaz olduğuna inanıyorsan, biraz daha griyi görmek işine yarayabilir. Hatta belki o zaman, hayatına biraz daha renk katabilirsin!